skip to Main Content

Wie willen we met elkaar zijn, in wat voor Fryslân willen we wonen? Hoe kan cultuur blijvend als vliegwiel voor verandering zorgen? Sjoerd Bootsma is directeur van Welcome To The Village, artistiek leider van Explore The North en themaproducent van LF2018. Hij beschrijft wat voor provincie hij wenst voor zijn dochtertje Bo en al die andere kinderen en jongeren.

‘Op weg naar een nieuw Fryslân’, dat was de ambitie waarmee we op reis zijn gegaan in 2008. Beter zorgen voor elkaar, beter zorgen voor onze aarde en groter durven dromen. Wat hebben veel mensen zich aangesloten bij deze ambitie die we formuleerden voor het programma in 2018. Door in straten, op pleinen, in weilanden op meren, in kerken, theaters en musea te laten zien wat voor mooie verhalen Fryslân herbergt. Verhalen die de moeite waard zijn om te vertellen. Verhalen die onze geschiedenis blootleggen, die de vragen van deze tijd benoemen, die richting geven voor de toekomst. Ons programma kreeg lovende kritieken, van de bezoekers en van de pers. Internationaal stonden we in de spotlights. Fryslân heeft de weg vooruit gevonden.

Maar we zijn er nog niet. De ‘iepen mienskip’ is pas halverwege. De lucht niet schoon, de aarde vol gif. Krimp aan de randen, veel mensen aan de zijlijn. Als we Fryslân willen doorgeven aan de generatie van 2028 is er werk aan de winkel. Daarom moeten we door. Met de geleerde lessen en alle nieuwe samenwerkingen die zijn ontstaan vanwege 2018.

In deze nadagen van het Culturele Hoofdstadjaar hebben we allemaal de mond vol over ‘legacy’. Maar wat is die legacy precies? Dat is de blijvende impact op onze omgeving, mienskip en economie. De weg die we zijn ingeslagen, waarop we met elkaar op pad zijn naar een provincie die we met een gerust hart kunnen doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen. We laten Fryslân na aan de generatie die na ons komt en dat schept een verplichting. Een verplichting om van onze plek de best mogelijke omgeving te maken, letterlijk ‘it bêste lân fan ierde’. Een verplichting om Fryslân tot een plek te maken waar mensen graag willen blijven of zich vestigen. Een sterke Europese regio waar een scheppende economie, die past bij het Friese, genoeg werk biedt voor iedereen. Waar de lucht, aarde en longen schoon zijn. Waar een spannend artistiek en cultureel klimaat heerst waarin ruim plek is voor experimenteren, prutsen, op je bek gaan en succes hebben. Waar iedereen meedoet, van dichtbij tot ver weg. Waarin we aan de wereld laten zien hoe je van een landelijk gebied met vergrijzing, krimp en andere uitdagingen een gebied van kansen maakt. Hier kennen we elkaar en helpen we elkaar.

Dat moet en kan nog veel beter, als we in 2028 een sterk Fryslân willen doorgeven. Veel verschillende groepen mensen en sectoren hebben elkaar ontmoet, vonden redenen om samen te werken en hebben successen geboekt. In aanloop naar 2028 blijvenwe inzetten op dat ‘criscrossen van community’s’. Daar zijn gezamenlijke programma’s voor nodig en mensen die mei de kop derfoar trochsette. Dat zijn burgers, ondernemers, ambtenaren en bestuurders mét lef en zónder ego. Een sterk netwerk van dromers en doeners.

Kunst is de katalysator die een samenleving in beweging krijgt. Kunstenaars stellen de verbeelding aan de macht en bevragen bestaande status quo’s. Ze subjectiveren, verbinden en dromen met hun projecten. Ze laten mensen nadenken over hun erfgoed, hun toekomst. Ze doen mensen inzien dat circulariteit en inclusiviteit niet abstracte beleidstermen zijn, maar keuzes in je gedrag.

Wat we willen neerzetten in 2019 en daarna? Door Fryslân als ‘beste lan fan ierde’ in 2028 centraal te stellen, dwingen we onszelf om de transities van de global goals for sustainable development serieus te nemen. Met ons kunstprogramma zijn we dan de aanjager van deze ambitie, maar leveren niet het resultaat, dat doen (de partners van) impactcoalities zoals Circulair Fryslân, Freonen fan Fossyl Fry Fryslân, Kening fan ‘e greide of het Armoedepact. Naast een tot de verbeelding sprekend artistiek programma, organiseren we een vernieuwend centrum voor dialoog en debat, waar vertegenwoordigers uit elke sector permanent in gesprek gaan over een gezamenlijke toekomst.

Het programma zoals we dat maken in 2019 en verder, werkt door in de lijn van LF2018: we formuleren een hoofdprogramma waarin artistieke kwaliteit, professionaliteit en lokale identiteit in een internationale context centraal staan. Daarnaast maken we veel ruimte voor initiatieven uit de samenleving. Tezamen is dit de culturele beweging die vorm geeft aan de ambities voor 2028. Eens in de twee jaar pakken we uit in een Biënnale-opzet, maar het investeren in het Friese makersklimaat is een permanente opgave. Hierin is nadrukkelijk ruimte voor de autonome waarde van kunst.

Fryslân klaarstomen voor de nieuwe generatie kan natuurlijk niet alleen door de oudere garde met veel kennis. Jongeren zijn aan zet en worden geholpen om hun dromen en ambities waar te maken. Dat is niet alleen een ambitie, maar ons doel. Daarom gaan we voor het winnen van een nieuwe wedstrijd. We werken met en voor jongeren aan het binnenhalen van de titel ‘European Youth Capital’. Daarmee geven we iedereen een reden om samen te werken aan een provincie waar niet meer de braindrain centraal staat, maar de brain gain. Waar krimp staat voor ruimte om kansen te pakken en waar ‘hoe ver is dat rijden’ wordt omgeturnd naar een ‘blue zone binnen bereik’. Kwaliteit van leven, van meer naar beter.

Jongeren zijn aan zet en worden geholpen om hun dromen en ambities waar te maken.

Hoe gaan we verder?

Met het culturele veld en andere verschilmakers werken we verder aan een programma voor 2019 en daarna. We zijn nog maar net begonnen, no is de tiid om onze energie, creativiteit en oplossingen voor problemen verder te brengen.

Deel dit verhaal

Back To Top